تبلیغات
ترانه های بی كس و كار - ترانه چیست؟

ترانه چیست؟ این سوال را از آن رو مطرح كردم كه بعضی از دوستان به اشتباه ترانه را معادل شعر می دانند. حال آنكه شعر چه در قالب شعر كلاسیك و چه در قالب شعر آزاد یك اتفاق ادبی صرف است كه احساسی را با كمك كلمات و خیال پردازی به خواننده منتقل می كند كه در هر دو سبك كلاسیك و آزاد مقتضیات و قواعد خاص خود را دارد. (خودم در شعر به شعر آزاد علاقه داشته،‌وبلاگ مجزایی نیز برای آن نوشته هایم طراحی كرده ام). اما ترانه سروده ای است كه به هدف هم آغوش شدن با موسیقی نوشته می شود. این نوشته باید بتواند برای قالب موسیقایی مدّ نظر سراینده یا آنچه با هماهنگی آهنگساز تعیین می شود، كاركرد مناسبی داشته باشد. 

شعر می تواند به عنوان ترانه هم استفاده شود( مانند شعر های حافظ در موسیقی سنتی)  اما ترانه محدود به شعر نیست. در ترانه الزامی به رعایت پارامترهای شعری نیست و مهم این است كه ترانه بتواند با موسیقی مورد نظر یك تركیب دلنشین ایجاد كند. به این ترانه توجه كنید: گل گندم مال من/ هر چی كه دارم مال تو-- یه وجب خاك مال من / هر چی می كارم مال تو یا این ترانه: باز ای الهه ناز/ با غم من بساز-- كاین غم جانگداز/ برود زبرم و ترانه های دیگری كه ماندگار شده اند اما خودِ متن ترانه از نظر ادبی ارزش شعری چندانی ندارد اما نوشته بسیار مناسبی برای كاركرد موسیقایی بوده و در تركیب با موسیقی مناسب خودش بسیار دلنشین شده اند.

ترانه ها به خصوص در كارهای جدید مانند رپ یا راك و كارهای مدرن دیگر حتی از اول تا آخر یك ترانه می تواند با تغییر ریتم و وزن همراه باشد یا حتی در مواقعی بدون وزن باشد و یا هر نوآوری كه ترانه سرا و آهنگ ساز برایش در نظر بگیرند مهم این است كه مجموعه كار یك اثرِ قابل قبول از آب در بیاید. به این ترانه توجه كنید:

یك روز به شیدایی...در زلف تو آویزم
خود را چو فرو ریزم...با خاک درآمیزم
و گرنه من همان خاكم كه هستم

یك روز سر زلف بلوندت چینم بهر دل مسكینم
اینم...جگرم...اینم...اینم 
یك روز كه باشم مست...لایعقل و ترد و سست
یك روز ارس گردم...اطراف تو را گردم
كشتی‌ی شوم جاری....از خاك برآرم تو...بر آب نشانم تو
دور از همه بیزاری
دریای خزر گردم...خواهی تو اگر جونم
محصول هنر گردم...خواهی تو اگر جونم
یك روز بصر گردم...یک روز نظر گردم
پانصد سر سردرگم...ای وای

حبل المتین گیست...جمعاً به تو آویزیم
لاتفرقو و اعتصموا
واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لاتفرقوا

( خواننده و آهنگساز محسن نامجو)

این ترانه از تمام قواعد شعری كلاسیك گریزان است و سروده ای آهنگین است مناسب آنچه نامجو در نظر داشته اجرا كند.

در مجموع باید گفت ترانه با وجود بهره بردن از زیبایی های ادبی باید در قالب موسیقایی ارزیابی گردد نه در قالب ادبی محض!!

با این اوصاف از آنجا گروه موسیقی خودمان در حال حاضر به دلیل محدودیتهای زمانی نمی تواند به تمامی ترانه ها بپردازد تصمیم گرفتم بخشی از ترانه هایم را برای استفاده دیگران در این وبلاگ بگذارم. باشد كه مفید آید.